Vita humana velut iter longum est, plenum mutationum, difficultatum, gaudiorum atque rerum inopinatarum. Nemo, cum primum viam suam ingreditur, omnia quae futura sunt cognoscere potest. Saepe enim ea quae certa videbantur subito mutantur, dum res parvae et quasi inutiles magnam postea vim in vita nostra habere incipiunt. Propterea sapientia non consistit in perfecta cognitione futurorum, sed in facultate recte agendi etiam cum omnia incerta sunt.
Homo prudens intellegit tempus esse inter pretiosissima bona quae natura nobis dedit. Aurum amissum recuperari potest, pecunia iterum comparari potest, possessiones mutari aut restitui possunt; hora vero quae praeteriit numquam revertitur. Tempus tacite procedit, neque divitem neque pauperem exspectat, neque potentem neque humilem. Omnes sub eadem lege vivimus, et omnes aliquando intellegimus dies nostros numero finitos esse.
Quam ob rem magni momenti est non solum diu vivere, sed bene vivere. Longitudo vitae sine proposito parum valet, sicut liber multarum paginarum nihil prodest si verba eius sensu carent. Dies singuli occasionem praebent aliquid discendi, alicui auxilium praebendi, errorem corrigendi, opus perficiendi aut animum nostrum meliorem faciendi. Etiam res minimae, si constanter fiunt, magnam mutationem efficere possunt.
Multa tamen impedimenta hominem a recto itinere abstrahunt. Timor saepe persuadet nobis ne conemur; superbia impedit ne errores nostros agnoscamus; ira mentem perturbat; cupiditas facit ut semper plura desideremus, etiam cum satis iam habemus. Qui autem se ipsum cognoscere incipit paulatim intellegit veram libertatem non esse facultatem omnia faciendi, sed facultatem proprias cupiditates regendi.
Disciplina igitur fundamentum est multarum virtutum. Nemo magnas artes sine exercitatione acquirit. Scriptor scribendo melior fit, artifex operando, philosophus cogitando, athleta cotidie corpus exercendo. Eodem modo character hominis per actiones repetitas formatur. Qui saepe veritatem dicit honestior fit; qui promissa servat fidelitatem confirmat; qui difficultates tolerat patientiam discit.
Errores quoque partem necessariam vitae constituunt. Multi eos quasi signum infirmitatis considerant, sed saepe maximum progressum ex eis nascitur. Qui numquam errat fortasse numquam aliquid difficile tentavit. Sapientis autem officium non est errorem occultare, sed causam eius intellegere et experientiam in doctrinam convertere. Ita etiam casus adversus utilitatem habere potest.
Amicitia inter maxima vitae dona numeranda est. Homo natura societatem quaerit, sermonem, cooperationem atque affectum. Verus amicus non solum verba iucunda dicit, sed etiam veritatem dicere audet cum veritas difficilis est. Adest in prosperis rebus sine invidia et in adversis sine fuga. Talis amicitia tempore probatur, quia fiducia non uno die nascitur, sed multis actionibus parvis et sinceris.
Familia quoque saepe primum locum praebet ubi homo fiduciam, responsabilitatem et curam discit. Diversae personae sub eodem tecto diversas opiniones, consuetudines et desideria habere possunt. Concordia igitur non significat omnes semper idem sentire, sed eos discere dissensiones sine odio tractare. Patientia et sermo apertus saepe plus valent quam victoria in contentione.
Praeterea natura magistra silenciosa est. Arbor non statim magna fit; annos requirit ut radices altas agat et ramos fortes producat. Flumen saxa non uno ictu vincit, sed continuo cursu. Agricola semen ponit neque fructum post unam horam exspectat. Haec omnia docent progressum verum saepe tardum esse et constantiam maiorem vim habere quam impetum brevem.
Homines tamen saepe se cum aliis comparant. Vident felicitatem alienam, divitias, honores aut gloriam et putant se minus valere. Sed vita cuiusque hominis proprium cursum habet. Quod alter celeriter consequitur, alius post multos annos obtinet; quod uni utile est, alteri fortasse inutile. Sapientius est igitur progressum nostrum cum praeterita versione nostri ipsorum comparare quam cum vita aliena.
Felicitas ipsa saepe male intellegitur. Non est status perpetuus in quo nulla difficultas, nulla tristitia neque frustratio existit. Talis vita fortasse ne possibilis quidem est. Felicitas potius invenitur in equilibrio inter desideria et realitatem, inter laborem et quietem, inter ambitionem et gratitudinem. Qui nihil umquam satis esse putat, etiam inter divitias pauper manere potest.
Gratitudo autem mentem ad ea convertit quae iam adsunt. Lux matutina, cibus simplex, sermo bonus, amicus fidelis, corpus quod nos portat, facultas aliquid novi discendi: haec saepe communia videntur donec amittuntur. Non oportet igitur exspectare calamitatem ut bona praesentia aestimemus.
Silentium quoque utilitatem magnam habet. In mundo pleno vocibus, opinionibus et nuntiis continuis, mens interdum quietem desiderat. In silentio homo melius audit cogitationes proprias, errores considerat et consilia componit. Qui semper externas voces sequitur facile obliviscitur quid ipse vere sentiat aut velit.
Simul tamen cogitatio sine actione insufficiens est. Multa consilia pulchra numquam fiunt realia quia homo semper tempus perfectum exspectat. Sed tempus perfectum raro venit. Saepe necesse est incipere antequam omnia certa sint, discere dum procedimus et iter corrigere si opus est. Initium imperfectum maiorem saepe valorem habet quam consilium perfectum quod numquam exsequitur.
Fortitudo non est absentia timoris. Fortis est ille qui timorem sentit sed tamen, causa iusta existente, procedit. Similiter patientia non est inertia, sed facultas laborandi etiam cum fructus nondum apparent. Humilitas non est contemptus sui, sed cognitio clara propriarum virium et limitum.
In fine, vita bona ex magnis rebus tantum non construitur. Multo saepius formatur ex parvis decisionibus quotidianis: surgere cum opus est, verbum datum servare, veniam petere, aliquid utile discere, alium reverenter audire, corpus curare, opus diligenter facere et spem retinere etiam cum via obscura videtur.
Nemo perfectus est, neque perfectio necessaria est ut vita digna habeatur. Satis est cotidie aliquid melius intellegere et, quantum fieri potest, secundum id agere. Sic homo paulatim characterem construit, experientiam acquirit et vestigia relinquit in vita aliorum.
Tempus tandem omnia mutat: urbes, domos, corpora, consilia et memorias. Sed opera bona, verba sapienter dicta et beneficia aliis data interdum diutius manent quam ipse auctor eorum. Ideo quaestio maxima fortasse non est quantum possideamus aut quam multi nomen nostrum cognoscant, sed qualem effectum in hominibus et rebus circa nos reliquerimus.
Qui igitur sapienter vivere desiderat, discat tempus aestimare, errores accipere, amicos honorare, difficultates patienter tolerare et bona praesentia videre. Disciplina sit comes eius, curiositas magistra, prudentia dux et humanitas fundamentum. Sic etiam vita imperfecta, mutationibus plena et aliquando difficilis, potest tamen esse profunda, utilis atque pulchra.
1234 56789